Het effect van meervoudig verlies op rouw
Rouw is een universele menselijke ervaring, maar wat gebeurt er als het ene verlies het andere opvolgt zonder pauze? In haar proefschrift Ocean of Tears duikt Amber D. Flippo in de complexe wereld van ‘cumulatieve rouw’—een gebied dat in de wetenschap nog verrassend weinig is verkend. Zij doet hierin onderzoek naar mensen die een meervoudig verlies hebben geleden en de rouwreis die hierop volgde.
Wanneer we aan rouw denken, denken we vaak aan de bekende “vijf stadia” van Kübler-Ross: ontkenning, woede, onderhandelen, depressie en aanvaarding. Maar voor wie te maken krijgt met meerdere verliezen in een korte tijd, schieten deze traditionele modellen vaak tekort. Flippo, zelf een therapeut, werd ongewild expert op dit gebied toen zij in slechts drieënhalf jaar tijd geconfronteerd werd met een reeks ingrijpende sterfgevallen en persoonlijke crisissen.
De methode: het persoonlijke als wetenschap
In plaats van een statistische studie, koos Flippo voor auto-etnografie. Dit is een onderzoeksmethode waarbij de onderzoeker persoonlijke ervaringen gebruikt om een breder cultureel of maatschappelijk fenomeen te begrijpen. Door gebruik te maken van dagboeken, herinneringen en foto’s, geeft ze de lezer een inkijk in de emoties en gedachten van mensen die met meerdere verliezen te maken krijgen. Ze beschrijft rouw niet als een rechte lijn, maar als een “oceaan” waarin golven van emoties de overhand kunnen nemen.
De kracht van het marratief
Een centraal thema in haar werk is het doorbreken van taboes, met name rondom zelfmoord en gestigmatiseerde sterfgevallen. Flippo betoogt dat de maatschappij vaak verwacht dat rouwenden zich volgens een bepaald patroon gedragen. Vrouwen worden bijvoorbeeld vaak stereotiep neergezet als emotioneel en intuïtief, wat weinig ruimte laat voor hun eigen unieke, rauwe ervaring.
Belangrijkste inzichten uit haar onderzoek
- Cumulatieve rouw is vaak anders: Wanneer verliezen elkaar snel opvolgen, kan het rouwproces worden opgeschort of verlamd raken door de enorme last.
- Beperkingen van modellen: De standaard rouwmodellen zijn gebaseerd op een enkel verlies en houden geen rekening met de opeenstapeling van verdriet.
- Stigma isoleert: Bij verliezen door bijvoorbeeld zelfmoord trekt het sociale steunsysteem zich vaak terug uit ongemak of schaamte, wat voor nog meer eenzaamheid kan zorgen.
Flippo eindigt haar studie niet met een kant-en-klare oplossing of een “einde” aan rouw. In plaats daarvan biedt ze een krachtig pleidooi om verder te kijken dan de standaard modellen. Haar werk is een herinnering dat rouw geen ziekte is die “genezen” moet worden, maar een diep menselijke reis die vraagt om erkenning, geduld en vooral: een stem die gehoord mag worden.